Hỏa khí và tân dịch theo đông y

Lý giải hiện tượng bốc hỏa và khô dịch âm đạo thông qua khái niệm về hỏa khí và tân dịch theo đông y. Hỏa khí (hay còn gọi là Nhiệt) là một trong sáu yếu tố vẫn luôn tồn tại bên trong cơ thể, giữ cho cơ thể hoạt động một cách điều hòa. Bên cạnh Hỏa còn có Phong (gió), Thấp (độ ẩm), Táo (độ khô), Hàn (lạnh), Thử (nắng), tất cả gọi chung là Lục Khí (6 thứ Khí).

Lý giải hiện tượng hỏa khí theo đông y

Trên thực tế, khi sáu thứ khí bên trong bị rối loạn hoặc bên ngoài thiên nhiên tấn công vào thì cơ thể sinh bệnh tật. Hỏa khí là một yếu tố dễ rối loạn nhất. Trong cơ thể luôn có sự chuyển hóa qua lại giữa sáu yếu tố trên. Các yếu tố Phong, Thấp, Táo, Hàn, Thử cũng có thể hóa thành Hỏa. Ngoài ra các tạng phủ, tình chí cũng biến thành hỏa như can hỏa, tâm hỏa, đởm hỏa,…Vì vậy, trong YHCT sẽ phân biệt ra hai loại:

Hỏa Khí do bên ngoài đưa tới gọi là thực Hỏa (thực Nhiệt) và Hỏa Khí do phần âm hư sinh ra gọi là hư Hỏa (hư nhiệt). Chứng hư nhiệt do âm hư sinh nội nhiệt có các biểu hiện đặc trưng như gò má đỏ, ngũ tâm phiền nhiệt, nhức xương, ra mồ hôi trộm…Đây cũng là những triệu chứng điển hình của hội chứng bốc hỏa mà các chị em phụ nữ thường gặp trong thời kỳ tiền mãn kinh, mãn kinh.

Lý giải cơ chế chứng hư nhiệt theo Y Học Cổ Truyền

Cơ chế của chứng hư nhiệt hoàn toàn phù hợp với nguyên nhân gây bốc hỏa theo YHCT. Chứng hư nhiệt do âm hư sinh nội nhiệt và nguyên nhân gây bốc hỏa là do Thận âm suy tổn. Can âm không được nuôi dưỡng (vì Thận thủy sinh Can mộc) dẫn đến Can thận âm hư hoặc Âm hư hỏa vượng khiến âm thủy không thăng lên được để hạ hỏa xuống, hư hỏa sẽ bốc lên gây cảm giác nóng bừng ở mặt, nhức đầu.

Gốc của bốc hỏa và khô dịch âm đạo
Gốc của bốc hỏa, khô dịch âm đạo

Như vậy, bốc hỏa chính là hậu quả của mất cân bằng âm dương trong cơ thể. Theo YHCT, Tân Dịch là chất nước của cơ thể, chất trong là Tân, chất đục là Dịch. Tân Dịch cũng do chất dinh dưỡng đồ ăn hóa ra, nhờ sự khí hóa của tam tiêu đi vào các tạng phủ, khớp xương, nước bọt, dịch dạ dày,…Tân đi toàn thân, tưới và nuôi dưỡng các tạng phủ, cơ nhục, kinh mạch, da và tạo thành huyết dịch, không ngừng bổ sung nước cho huyết dịch. Dịch bổ sung cho tinh, tủy, làm khớp xương cử động dễ dàng, làm nhuận da lông.

Ở phụ nữ, Thận âm là nguồn gốc của âm dịch (tân dịch) có tác dụng làm nhuận ướt các tạng phủ của cơ thể. Khi Thận âm hư tổn, âm dịch sinh ra không đủ, người bệnh thường gặp các triệu chứng: chóng mặt, ù tai, đau mỏi lưng gối, lòng bàn chân và bàn tay nóng, ra mồ hôi trộm, miệng khô họng khát, tiểu tiện đỏ, đại tiện táo, da khô sạm, nhanh mãn kinh, âm đạo khô, đau khi giao hợp.

*TLTK: Khoa YHCT trường đại học Y Hà Nội, Bài giảng YHCT, NXB Y Học, trang 47 và 66-67.

Gửi câu hỏi

Chúng tôi cam kết bảo mật thông tin cá nhân của bạn.

Bài viết liên quan

Bài viết cùng chuyên mục


Xin vui lòng điền thêm thông tin!

Gửi câu hỏi »

Hoặc liên lạc trực tiếp với chúng tôi